Tiết kiệm không kỳ hạn là hình thức gửi tiền vào ngân hàng mà không có thời gian đáo hạn cụ thể, cho phép người gửi rút tiền bất cứ lúc nào mà không bị phạt. Tuy nhiên, hình thức này thường có lãi suất rất thấp, khiến tiền dễ mất giá trước lạm phát và bỏ lỡ cơ hội sinh lời cao hơn từ các kênh đầu tư khác.

Câu hỏi: Gửi tiết kiệm không kỳ hạn có phải là 'phao cứu sinh' cho tiền nhàn rỗi không?

Chào bạn, mình là một đứa F0 mới toe trong thế giới tài chính, vừa đi làm được vài năm thôi. Cứ mỗi lần tài khoản có chút tiền dư, mình lại phân vân không biết nên để đâu. Nghe mấy anh chị trong công ty bảo: 'Cứ gửi không kỳ hạn đi, cần thì rút ra ngay, tiện lắm!'. Nghe thì có vẻ hay ho đó, nhưng mình cứ thấy băn khoăn kiểu gì ấy. Liệu nó có thật sự là giải pháp tối ưu cho tiền nhàn rỗi của mình không, hay chỉ là một cái bẫy 'linh hoạt' mà mình chưa nhìn ra?

Chuyên gia Cú Thông Thái (vimo.cuthongthai.vn) nhận định.

Mình thấy nhiều bạn trẻ cũng giống mình, hay giữ tiền trong tài khoản thanh toán hoặc gửi không kỳ hạn cho tiện. Nhưng mà, tiền cứ nằm im lìm trong đó, lâu dần mình có cảm giác như nó đang 'bốc hơi' dần vậy. Không biết có phải mình nghĩ quá không? Ông Chú Vĩ Mô có thể 'giải ngố' giúp mình về cái món tiết kiệm không kỳ hạn này không ạ?

🦉 Cú nhận xét: Nhiều bạn trẻ nghĩ gửi không kỳ hạn là 'an toàn tuyệt đối', nhưng lại quên mất 'kẻ thù vô hình' của tiền: lạm phát. Một cái bẫy ngọt ngào đấy!

Câu hỏi: Tiết kiệm không kỳ hạn thực chất là gì và nó hoạt động ra sao?

Để mình giải thích cho bạn hiểu rõ cái 'món' tiết kiệm không kỳ hạn này nha. Về cơ bản, nó giống như một cái tủ quần áo tiện lợi vậy đó: bạn muốn cất đồ (tiền) vào lúc nào cũng được, và muốn lấy ra lúc nào cũng được mà không cần phải báo trước hay bị phạt gì cả. Sự linh hoạt là điểm cộng lớn nhất. Tiền của bạn vẫn nằm trong ngân hàng, được bảo vệ bởi các quy định pháp luật.

Tuy nhiên, sự linh hoạt này lại đi kèm với một cái giá. Cái giá ở đây chính là lãi suất. Bạn có biết lãi suất tiết kiệm không kỳ hạn hiện nay chỉ loanh quanh 0.1% đến 0.5% mỗi năm không? Thậm chí có ngân hàng còn thấp hơn nữa. Con số này, khi so với lãi suất tiết kiệm có kỳ hạn (có thể lên tới 4-5% hoặc hơn cho các kỳ hạn dài), thì đúng là một trời một vực.

Vậy nên, nếu bạn gửi 10 triệu đồng vào tài khoản không kỳ hạn với lãi suất 0.1%/năm, sau một năm, bạn sẽ nhận được thêm… 10 nghìn đồng tiền lãi. Một con số khiêm tốn đến mức khó tin, đúng không? Trong khi đó, cái 'ông' lạm phát thì cứ đều đặn gặm nhấm giá trị đồng tiền của bạn mỗi ngày. Bạn có cảm thấy tiền của mình đang 'giảm cân' mỗi ngày không?

Để bạn dễ hình dung, mình có một bảng so sánh nhỏ về lãi suất một số ngân hàng:

🦉 Cú nhận xét: Lãi suất không kỳ hạn quá thấp khiến nó trở thành 'hố đen' cho giá trị đồng tiền, đặc biệt khi lạm phát Việt Nam trung bình 3-4% mỗi năm. Tiền của bạn đang 'teo tóp' dần đấy!

Câu hỏi: Ưu điểm 'linh hoạt' có đủ để bù đắp nhược điểm 'lãi suất thấp' không?

Mình hiểu là sự linh hoạt của tiết kiệm không kỳ hạn rất hấp dẫn, đặc biệt với những người trẻ như mình, chưa có nhiều kinh nghiệm quản lý tài chính hay cần tiền gấp cho những sự cố bất ngờ. Đây chính là ưu điểm lớn nhất của nó. Bạn có thể rút tiền bất cứ lúc nào, chuyển khoản, thanh toán hóa đơn mà không cần lo lắng về việc mất lãi hay bị phạt. Nó giống như một cái két sắt an toàn mà bạn có thể mở ra bất cứ lúc nào vậy.

Tuy nhiên, mình phải đặt lên bàn cân so sánh với cái nhược điểm 'lãi suất thấp' kia. Như mình đã nói, lãi suất 0.1-0.5% là quá ít ỏi. Trong khi đó, lạm phát ở Việt Nam những năm gần đây thường dao động quanh mức 3-4% mỗi năm (theo số liệu từ Tổng cục Thống kê). Điều này có nghĩa là, nếu bạn gửi 100 triệu không kỳ hạn, sau một năm, bạn chỉ nhận được khoảng 100 nghìn đến 500 nghìn tiền lãi. Nhưng, sức mua của 100 triệu đó đã giảm đi khoảng 3-4 triệu đồng rồi!

Vậy là, tiền của bạn không những không sinh lời mà còn bị 'ăn mòn' giá trị. Đây chính là chi phí cơ hội bị bỏ lỡ. Bạn có thể dùng số tiền đó để gửi tiết kiệm có kỳ hạn, đầu tư vào quỹ mở, hay thậm chí là mua trái phiếu để có mức sinh lời cao hơn, ít nhất là bù đắp được lạm phát. Tiền của bạn có đang 'ngủ đông' quá lâu không?

🦉 Cú nhận xét: Linh hoạt là tốt, nhưng linh hoạt mà phải trả giá bằng việc tiền mất giá trị thì không còn là linh hoạt thông minh nữa rồi. Cần có sự cân bằng!

Câu hỏi: Vậy khi nào thì mình nên dùng tiết kiệm không kỳ hạn, và khi nào thì không?

Không phải lúc nào tiết kiệm không kỳ hạn cũng là 'tội đồ' đâu nhé. Nó vẫn có vai trò quan trọng trong chiến lược tài chính cá nhân, đặc biệt là cho những mục đích cụ thể. Mục đích chính của nó là dự phòng khẩn cấp. Bạn có biết Quy tắc 50-30-20 CTT (vimo.cuthongthai.vn/tai-chinh/quy-tac-20-20-20) khuyên bạn nên dành 20% thu nhập cho tiết kiệm và trả nợ không? Trong phần tiết kiệm đó, một phần nhỏ nên là quỹ khẩn cấp.

Quỹ khẩn cấp thường là khoản tiền đủ chi tiêu cho 3-6 tháng, dùng để đối phó với những tình huống bất ngờ như mất việc, ốm đau, sửa chữa nhà cửa… Những khoản này cần tính thanh khoản cao, tức là rút ra được ngay. Gửi không kỳ hạn chính là nơi lý tưởng để giữ quỹ này. Nó như một cái 'bình chữa cháy' tài chính, lúc nào cũng sẵn sàng để dập lửa.

Tuy nhiên, nếu bạn có khoản tiền lớn hơn quỹ khẩn cấp và không có ý định sử dụng trong vòng 3-6 tháng tới, thì tuyệt đối không nên để tất cả vào tiết kiệm không kỳ hạn. Đây là lúc bạn cần nghĩ đến các kênh sinh lời cao hơn. Bạn có thể chia nhỏ ra: một phần nhỏ nhất định để không kỳ hạn, phần còn lại thì gửi có kỳ hạn, đầu tư vào các quỹ, hoặc tìm hiểu về chứng khoán. Đừng để tiền của mình 'ngủ' quá lâu trong khi thị trường đang 'thức' bạn nhé!

🦉 Cú nhận xét: Tiền nhàn rỗi cũng như một đội quân. Cần có đội quân dự bị (không kỳ hạn) nhưng cũng cần đội quân chủ lực (có kỳ hạn, đầu tư) để đi 'đánh trận' sinh lời. Đừng để tất cả 'án binh bất động'!

Câu hỏi: Làm thế nào để mình tối ưu hóa khoản tiền nhàn rỗi, không bị 'mất giá' vì lạm phát?

Mình hiểu nỗi lo của bạn về lạm phát. Nó giống như một con quái vật vô hình, cứ từ từ gặm nhấm sức mua của đồng tiền mình. Nhưng đừng lo, có nhiều cách để mình 'chống lại' nó. Việc đầu tiên là phải phân loại tiền. Bạn cần biết rõ khoản nào là tiền chi tiêu hàng ngày, khoản nào là quỹ khẩn cấp, và khoản nào là tiền tiết kiệm/đầu tư dài hạn. Điều này cực kỳ quan trọng.

Với tiền chi tiêu hàng ngày, cứ để trong tài khoản thanh toán hoặc không kỳ hạn là hợp lý. Với quỹ khẩn cấp (3-6 tháng chi tiêu), cũng có thể để ở không kỳ hạn hoặc các sản phẩm linh hoạt tương đương. Nhưng với phần tiền còn lại, bạn cần phải 'cho nó đi làm'. Hãy nghĩ đến gửi tiết kiệm có kỳ hạn (3 tháng, 6 tháng, 12 tháng tùy mục tiêu), mua trái phiếu, hoặc tham gia các quỹ đầu tư. Bạn có thể dùng công cụ So Sánh Lãi Suất tại vimo.cuthongthai.vn/macro/lai-suat để tìm ngân hàng có lãi suất tốt nhất.

Một công cụ cực kỳ hữu ích mà mình muốn giới thiệu cho bạn là Điểm Sức Khỏe Tài Chính của Cú Thông Thái. Tại đây, bạn có thể nhập các thông tin về thu nhập, chi tiêu, tài sản, nợ nần để hệ thống đánh giá tổng thể tình hình tài chính của mình. Nó sẽ cho bạn biết mình đang 'khỏe' hay 'yếu' ở điểm nào, và cần điều chỉnh gì để tối ưu dòng tiền. Bạn có muốn biết sức khỏe tài chính của mình đang ở mức nào không?

🦉 Cú nhận xét: Đừng để tiền 'ngủ quên' trong tài khoản không kỳ hạn. Hãy 'đánh thức' nó dậy và cho nó 'đi làm' để tạo ra giá trị, chống lại lạm phát.

Bài Học Áp Dụng Cho Nhà Đầu Tư Việt Nam

Với tư cách là một người trẻ đang chập chững bước vào thế giới đầu tư tài chính, mình rút ra được vài bài học xương máu cho bản thân và muốn chia sẻ với bạn:

Kết Luận

Mình tin rằng, sau khi đọc xong những chia sẻ này, bạn đã có cái nhìn rõ ràng hơn về tiết kiệm không kỳ hạn rồi đúng không? Nó không phải là một lựa chọn tồi tệ, nhưng cũng không phải là 'chén thánh' cho mọi khoản tiền nhàn rỗi. Hãy sử dụng nó một cách thông minh, đúng mục đích. Đừng để sự tiện lợi nhất thời che mờ đi những cơ hội sinh lời lớn hơn, hay rủi ro lạm phát đang âm thầm 'ăn cắp' tiền của bạn.

Với những công cụ hữu ích từ hệ sinh thái Cú Thông Thái như Điểm Sức Khỏe Tài Chính hay Quy Tắc 50-30-20 CTT, mình tin bạn sẽ sớm trở thành một nhà quản lý tài chính cá nhân thông thái. Bạn đã sẵn sàng để 'đánh thức' dòng tiền của mình chưa?

Theo dõi thêm phân tích vĩ mô và công cụ quản lý tài sản tại vimo.cuthongthai.vn.