Thuế thương mại điện tử là tổng hợp các sắc thuế (VAT, TNCN) áp dụng cho hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ qua các nền tảng số. Từ 2025-2026, Việt Nam siết chặt quản lý bằng cách yêu cầu sàn TMĐT khấu trừ tại nguồn và nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 200 triệu đồng/năm để chống thất thu hiệu quả.

Kính thưa các chủ shop online và nhà kinh doanh số! Từ những quan sát của Cú Kiểm Toán, bức tranh thuế thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam đang thay đổi chóng mặt. Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, chuyển từ mô hình quản lý 'tự giác' sang 'tích hợp nền tảng'. Điều này tác động trực tiếp đến dòng tiền và lợi nhuận của mọi cá nhân, hộ kinh doanh trên các sàn.

Cơ quan thuế đang siết chặt và tự động hóa mạnh mẽ. Trọng tâm là yêu cầu khấu trừ tại nguồn trên sàn và nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế. Mục tiêu kép: vừa chống thất thu, vừa giảm gánh nặng cho hộ/cá nhân nhỏ lẻ. Chúng ta cần soi kỹ từng con số để không bỏ lỡ.

1. Bối cảnh và lý do siết chặt quản lý thuế TMĐT

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã bùng nổ mạnh mẽ trong những năm gần đây. Theo Báo cáo e-Conomy SEA 2024, quy mô thị trường TMĐT Việt Nam đã chạm mốc 22 tỷ USD vào năm 2024, giữ vững vị thế là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. Sự tăng trưởng này không chỉ thể hiện tiềm năng kinh tế mà còn đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý thuế.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Trước bối cảnh này, Cục Thuế đã đưa ra con số ước tính đáng chú ý: tổng thu từ TMĐT và kinh doanh trên nền tảng số năm 2025 dự kiến đạt 208.800 tỷ đồng. Đây là một mức tăng trưởng phi mã, lên tới 66,5% so với năm 2024. Với dòng tiền khổng lồ như vậy, việc quản lý thuế lỏng lẻo sẽ dẫn đến thất thu đáng kể cho ngân sách nhà nước.

Trong giai đoạn từ 2018 đến 2023, việc quản lý thuế đối với TMĐT chủ yếu dựa trên cơ chế tự kê khai, tự nộp của hộ/cá nhân kinh doanh theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Mặc dù có ngưỡng doanh thu chịu thuế là 100 triệu đồng/năm, mô hình này vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Việc kiểm soát doanh thu thực tế trở nên khó khăn, đặc biệt với số lượng người bán online khổng lồ tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM.

Nhiều cá nhân kinh doanh không đăng ký, không kê khai đầy đủ, dẫn đến một khoảng trống lớn trong quản lý thuế. Vì vậy, xu hướng chuyển dịch sang quản lý qua nền tảng (platform-based taxation) là một bước đi tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là sự thay đổi chiến lược nhằm đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong nghĩa vụ thuế.

🦉 Cú nhận xét: Việc quản lý thuế dựa trên nền tảng (sàn TMĐT) là phương pháp hiệu quả nhất để 'nắm bắt' dòng tiền. Đây là xu hướng toàn cầu, không chỉ riêng Việt Nam. Người bán cần chuẩn bị tinh thần để tuân thủ.

2. Chính sách cũ: Trước 2025 – Tự kê khai, ngưỡng 100 triệu đồng

Để hiểu rõ những thay đổi sắp tới, chúng ta cần nhìn lại khung chính sách đã áp dụng trước năm 2025. Đây là nền tảng mà từ đó các cải cách được xây dựng và phát triển. Chính sách cũ đã tồn tại một thời gian dài, với những ưu điểm về sự đơn giản nhưng cũng không ít nhược điểm.

2.1. Ngưỡng doanh thu và thuế suất khoán

Trước các thay đổi có hiệu lực vào năm 2025-2026, quy định chính sách thuế đối với hộ/cá nhân kinh doanh, bao gồm cả hoạt động bán hàng online trên sàn TMĐT, được xác định rõ ràng. Chỉ những đối tượng có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm mới phải nộp thuế. Đây là một ngưỡng miễn thuế quan trọng nhằm giảm gánh nặng cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Đối với những trường hợp vượt ngưỡng, thuế suất khoán được áp dụng theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Cụ thể:

Như vậy, tổng cộng, một hộ kinh doanh hoặc cá nhân bán buôn, bán lẻ hàng hóa, bao gồm cả TMĐT, sẽ phải chịu khoảng 1,5% thuế trên tổng doanh thu của mình.

2.2. Cơ chế tự kê khai và những hạn chế

Về cách thức thực hiện, mô hình này yêu cầu hộ/cá nhân kinh doanh tự kê khai và tự nộp thuế cho cơ quan thuế địa phương. Đây là một quy trình tương đối đơn giản trên lý thuyết, nhưng lại phụ thuộc rất nhiều vào ý thức tự giác của người bán. Các sàn TMĐT chưa có nghĩa vụ bắt buộc phải khấu trừ thuế tại nguồn.

Mô hình này, dù đơn giản, đã bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng. Việc kiểm soát doanh thu thật của hàng triệu người bán hàng online trên các nền tảng như Shopee, Lazada, và TikTok Shop là một thách thức lớn. Nhiều shop lớn, đặc biệt tại Hà Nội, TP.HCM, và Đà Nẵng, đã lợi dụng kẽ hở này để không đăng ký kinh doanh hoặc kê khai không đầy đủ, dẫn đến tình trạng thất thu thuế kéo dài. Đây chính là động lực chính cho những cải cách sắp tới.

3. Bước ngoặt 2025: Sàn TMĐT khấu trừ và nộp thuế thay người bán

Từ năm 2025, chính sách thuế thương mại điện tử sẽ chứng kiến một sự chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới sự siết chặt và tự động hóa. Đây là một thay đổi then chốt, dồn trách nhiệm về phía các nền tảng số, nơi dòng tiền được luân chuyển.

3.1. Nghĩa vụ mới của sàn TMĐT

Nghị định 117/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, là văn bản pháp lý quan trọng nhất cho sự thay đổi này. Theo đó, các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, ví dụ như Shopee, Lazada, TikTok Shop, Tiki và các nền tảng tương tự, sẽ có trách nhiệm mới. Họ phải khấu trừ và nộp thuế GTGT (VAT) và thuế TNCN (PIT) trực tiếp trên doanh thu của người bán ngay khi giao dịch được hoàn tất. Khoản thuế này sẽ được trừ thẳng vào doanh thu gộp (gross revenue) của người bán và nộp trực tiếp vào ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, nếu một sàn TMĐT không có chức năng thanh toán, nghĩa là họ chỉ đóng vai trò trung gian kết nối mà không xử lý tiền giao dịch, thì hộ/cá nhân kinh doanh vẫn phải tự kê khai và nộp thuế (có thể qua hình thức online) cho Chi cục Thuế TMĐT. Điều này thể hiện sự linh hoạt nhưng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người bán khi sử dụng các nền tảng không có cơ chế khấu trừ tự động. Rõ ràng, việc dồn trách nhiệm về phía nền tảng là động thái chủ chốt để chống thất thu hiệu quả.

3.2. Thuế suất chi tiết theo loại hình dịch vụ/hàng hóa

Nghị định 117/2025/NĐ-CP cũng quy định rõ các mức thuế suất áp dụng cho cá nhân cư trú tùy theo bản chất của giao dịch:

Một điểm cần lưu ý là nếu sàn TMĐT hoặc cơ quan thuế không xác định được rõ bản chất của giao dịch, sàn sẽ áp dụng mức thuế suất cao nhất để tránh các hành vi lợi dụng chính sách. Đối với cá nhân không cư trú tại Việt Nam, mức thuế TNCN áp dụng lần lượt là 1%, 5%, và 2% cho hàng hóa, dịch vụ, vận tải.

🦉 Cú nhận xét: Mức thuế VAT cho dịch vụ (5%) và PIT (2%) trên doanh thu cao gấp 5 lần thuế VAT đối với hàng hóa (1%). Việc phân loại đúng ngành hàng là cực kỳ quan trọng để không phải chịu thuế cao hơn mức cần thiết.

3.3. Các ưu đãi và điều chỉnh thuế GTGT 2025-2026

Trong bối cảnh siết chặt quản lý, Nhà nước vẫn duy trì một số chính sách hỗ trợ để ổn định thị trường và khuyến khích kinh doanh:

Để dễ hình dung hơn về sự thay đổi, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp trong bảng so sánh dưới đây:

4. Giai đoạn 2026: Nâng ngưỡng doanh thu, giảm áp lực cho hộ nhỏ

Không dừng lại ở năm 2025, những thay đổi về thuế thương mại điện tử sẽ tiếp tục được điều chỉnh vào năm 2026, đặc biệt là với Luật Thuế GTGT 2024. Đây là tin vui cho một bộ phận lớn người kinh doanh online, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ.

4.1. Ngưỡng doanh thu mới: 200 triệu đồng/năm

Theo Luật Thuế GTGT 2024, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, một thay đổi quan trọng sẽ diễn ra. Hộ/cá nhân kinh doanh, bao gồm cả những người bán hàng trên sàn TMĐT, sẽ thuộc diện không phải chịu thuế GTGT nếu có doanh thu hàng năm từ 200 triệu đồng trở xuống. Đây là một sự điều chỉnh đáng kể, nâng ngưỡng miễn thuế lên gấp đôi so với mức 100 triệu đồng/năm hiện tại.

Điều này mang lại những lợi ích rõ ràng:

🦉 Cú nhận xét: Việc nâng ngưỡng miễn thuế GTGT lên 200 triệu đồng/năm từ 2026 là một chính sách 'chọn lọc' thông minh. Nó giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào việc kiểm soát các đối tượng có doanh thu lớn hơn, nơi tiềm năng thất thu cao hơn, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ phát triển.