Quy định kế toán thuế mới 2025-2026 là những thay đổi sâu rộng trong chính sách thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp, VAT, và chế độ kế toán, có hiệu lực từ 01/10/2025 và 01/01/2026. Các quy định này chuyển hướng quản lý sang dữ liệu điện tử, bỏ thuế khoán, tăng mức giảm trừ gia cảnh, và phân bậc thuế TNDN, đòi hỏi doanh nghiệp phải tái thiết lập quy trình tuân thủ.

Giới Thiệu

Thời điểm 2025-2026 không chỉ là một mốc thời gian, đó là một bước ngoặt chiến lược đối với mọi doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại Việt Nam. Hàng loạt quy định kế toán thuế mới có hiệu lực từ 01/10/2025 và đặc biệt là từ 01/01/2026 sẽ thay đổi cách vận hành, kê khai và thậm chí cả chiến lược kinh doanh. Đây là lúc Cú Kiểm Toán "soi" kỹ từng điểm, giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội, tránh rủi ro phạt nặng.

Theo đánh giá, giai đoạn này sẽ chuyển đổi hoàn toàn phương thức quản lý thuế từ thủ công sang dữ liệu điện tử, từ thuế khoán sang kê khai thực tế. Sự thay đổi này tạo ra cả cơ hội lớn để tối ưu thuế lẫn những rủi ro xử phạt nghiêm khắc nếu doanh nghiệp không kịp thích nghi và cập nhật. Các quy định mới này không chỉ tác động đến dòng tiền mà còn buộc các doanh nghiệp, đặc biệt là SME, phải tái thiết kế quy trình kế toán – thuế từ gốc.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là gánh nặng không nhỏ, với giá xăng RON 95 tại Việt Nam đạt 24.330 VND/lít vào ngày 2026-06-10, có phần cao hơn mức trung bình của Việt Nam là 24.150 VND/lít, và thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực như Thái Lan (34.099 VND/lít), Singapore (49.050 VND/lít), Lào (41.181 VND/lít), Trung Quốc (30.951 VND/lít), và Campuchia (30.689 VND/lít). Những điều chỉnh chính sách thuế sắp tới một phần cũng nhằm mục tiêu kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn kinh tế nhiều biến động, thông qua các cơ chế miễn giảm hợp lý. Nắm vững những thay đổi này chính là chìa khóa để tồn tại và phát triển bền vững.

🦉 Cú nhận xét: Việc chủ động nắm bắt các quy định mới là điều kiện tiên quyết. Nếu đợi đến lúc thanh tra thuế "gõ cửa", thì mọi sự đã quá muộn và cái giá phải trả sẽ rất đắt.

Điểm Mới Nổi Bật Trong Quy Định Kế Toán Thuế 2025-2026

Từ ngày 01/01/2026, hàng loạt chính sách thuế và kế toán sẽ đồng loạt có hiệu lực, định hình lại bức tranh tài chính cho mọi thực thể kinh doanh. Đây là những điểm chính cần được phân tích kỹ lưỡng:

1. Bỏ Thuế Khoán: Chuyển Sang Kê Khai Thực Tế

Điểm thay đổi lớn nhất, có thể nói là mang tính cách mạng, là việc bãi bỏ thuế khoán đối với hộ, cá nhân kinh doanh từ 01/01/2026. Thay vào đó, tất cả sẽ phải kê khai theo doanh thu thực tế, dựa trên dữ liệu quản lý thuế điện tử. Căn cứ Luật Quản lý thuế mới, điều này buộc các hộ kinh doanh tại các đô thị lớn như TP.HCM (quận 5, quận 10) hay Hà Nội (Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng) phải từ bỏ thói quen "thuế khoán cố định" và bắt đầu lưu trữ chứng từ, kê khai đầy đủ. Quy định nêu rõ, hộ có doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế TNCN và hàng hóa dịch vụ thuộc diện không chịu VAT.

Dự thảo còn phân nhóm quản lý theo doanh thu (áp dụng từ 2026): Nhóm 1 (≤ 200 triệu), Nhóm 2 (200 triệu đến ≤ 3 tỷ), và Nhóm 3 (> 3 tỷ). Việc này yêu cầu các hộ kinh doanh, đặc biệt là những người bán hàng online hoặc kinh doanh dịch vụ ăn uống, bán lẻ, phải chuẩn hóa quy trình ghi nhận doanh thu hàng ngày và đồng bộ hóa với phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử.

2. Thuế TNCN Mới: Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh

Chính sách thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) cũng có sự điều chỉnh mạnh mẽ từ kỳ tính thuế 2026. Theo Luật Thuế TNCN 2025 và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm), và mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Biểu thuế sẽ bao gồm 5 bậc, với thuế suất từ 5% đến 35% áp dụng theo phần thu nhập tính thuế hàng tháng/năm.

Việc tăng giảm trừ này được kỳ vọng sẽ giảm áp lực thuế trên thu nhập thực cho nhiều lao động, đặc biệt ở các vùng kinh tế trọng điểm như TP.HCM và Hà Nội, nơi mức lương tối thiểu vùng tăng từ 01/01/2026. Điều này khuyến khích người lao động tập trung vào công việc và cống hiến, thay vì lo lắng quá nhiều về gánh nặng thuế. Doanh nghiệp cần cập nhật ngay để điều chỉnh các khoản trừ cho nhân viên.

3. Thuế TNDN Phân Bậc: Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ

Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 2025, có hiệu lực từng phần từ 01/10/2025 và toàn diện cho kỳ tính thuế 2026, sẽ áp dụng thuế suất phân bậc theo doanh thu. Đây là một chính sách ưu đãi rõ rệt dành cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ:

Chính sách này mở ra cơ hội lớn để tối ưu thuế cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), đặc biệt tại các tỉnh công nghiệp như Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh. Các doanh nghiệp cần rà soát lại mô hình kinh doanh và dự báo doanh thu để tận dụng mức thuế suất phù hợp, tối ưu lợi nhuận. Cú Thông Thái có công cụ so sánh thuế 2025 vs 2026 để bạn tính toán. Việc này đòi hỏi sự chủ động trong kế hoạch tài chính từ rất sớm.

4. Giảm VAT 2% Đến Hết 31/12/2026

Để kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sau giai đoạn suy thoái, Nghị định 174/2025/NĐ-CP quy định giảm 2% thuế suất thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 8%. Chính sách này sẽ áp dụng cho nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ, kéo dài từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026. Đây là một biện pháp hỗ trợ trực tiếp, giúp giảm giá thành sản phẩm và dịch vụ, từ đó tăng sức mua của người dân và doanh thu cho doanh nghiệp. Kế toán cần lưu ý các nhóm hàng hóa, dịch vụ được giảm để áp dụng đúng mức thuế suất.

5. Chấm Dứt Lệ Phí Môn Bài & Siết Chặt Hóa Đơn

Từ 01/01/2026, lệ phí môn bài chính thức chấm dứt đối với doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh. Đây là một tin vui, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí ban đầu cho các đơn vị mới thành lập. Tuy nhiên, cùng lúc đó, Nghị định 310/2025/NĐ-CP (có hiệu lực 16/01/2026) lại ban hành khung phạt mới, tăng nặng nhiều hành vi sai phạm về hóa đơn. Cụ thể, hành vi không lập hóa đơn hoặc lập sai thời điểm có thể bị phạt tối đa lên đến 70–80 triệu đồng, cao hơn nhiều so với trước đây.

Điều này biến việc quản lý hóa đơn điện tử trở thành một điểm nóng về rủi ro tuân thủ. Doanh nghiệp không còn có thể "dễ dãi" trong việc xuất hóa đơn. Việc sai sót sẽ phải trả giá rất đắt, đòi hỏi các đơn vị phải có quy trình kiểm soát hóa đơn chặt chẽ, từ khâu lập, phát hành đến lưu trữ và đối chiếu. Đầu tư vào hệ thống phần mềm và đào tạo nhân sự là không thể thiếu.

6. Chế Độ Kế Toán Mới: Thông Tư 99/2025/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026, sẽ thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC và áp dụng cho mọi loại hình doanh nghiệp. Thông tư này điều chỉnh hệ thống tài khoản, nguyên tắc ghi nhận doanh thu – chi phí, và cập nhật yêu cầu trình bày báo cáo tài chính. Mục tiêu là tăng tính minh bạch và phù hợp với chuẩn mực kế toán quốc tế.

Các doanh nghiệp tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng đang buộc phải nâng cấp phần mềm kế toán, cập nhật hệ thống tài khoản và mẫu báo cáo tài chính. Sự thay đổi này yêu cầu kế toán viên phải cập nhật kiến thức chuyên môn và phần mềm nghiệp vụ để đảm bảo tuân thủ, tránh sai sót trong ghi nhận và lập báo cáo. Việc chuẩn hóa quy trình từ chứng từ gốc đến báo cáo là cực kỳ cần thiết.

Xu Hướng & Tác Động Thực Tế: Hướng Dẫn Tuân Thủ Cho Doanh Nghiệp

Các quy định mới cho giai đoạn 2025-2026 phản ánh ba xu hướng lớn của chính sách thuế tại Việt Nam, mà mỗi doanh nghiệp cần nắm rõ để điều chỉnh chiến lược:

1. Chuyển Từ Quản Lý Khoán – Thủ Công Sang Dữ Liệu – Điện Tử

Đây là xu hướng rõ rệt nhất. Hộ kinh doanh sẽ bị "buộc" vào hệ thống hóa đơn điện tử, kê khai online, đặc biệt qua cổng thuế điện tử tại các cục thuế lớn như Cục Thuế TP.HCM, Cục Thuế Hà Nội. Điều này loại bỏ hoàn toàn phương pháp tính thuế dựa trên ước tính, thay thế bằng dữ liệu thực tế. Các doanh nghiệp, đặc biệt là SME, không còn lựa chọn nào khác ngoài việc số hóa toàn bộ quy trình kế toán và quản lý dữ liệu. Sự minh bạch và chính xác của thông tin sẽ là yếu tố sống còn.

2. Ưu Tiên Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ & Khởi Nghiệp

Chính sách thuế suất TNDN phân bậc và các ưu đãi miễn – giảm thuế trong thời gian đầu cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D là một động lực lớn. Các công ty công nghệ, fintech, AI tại TP.HCM và Hà Nội có thể hưởng lợi nếu chứng minh được dự án R&D, đổi mới sáng tạo. Tư duy tối ưu thuế cần chuyển từ "giảm số nộp bằng cách giấu doanh thu" sang "thiết kế mô hình kinh doanh – đầu tư phù hợp để được miễn, giảm thuế hợp pháp". Đây là một cơ hội vàng để các doanh nghiệp có tầm nhìn phát triển lâu dài.

3. Nới Lỏng Gánh Nặng Cho Người Lao Động Kèm Siết Chặt Thất Thu

Việc tăng giảm trừ gia cảnh cho TNCN và giảm VAT là động thái nới bớt gánh nặng cho người lao động và kích thích tiêu dùng. Tuy nhiên, song song với đó là việc siết chặt chống thất thu qua hóa đơn và giao dịch số. Điều này đồng nghĩa với việc các giao dịch kinh tế phải được ghi nhận rõ ràng, minh bạch. Bất kỳ sự thiếu sót nào cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Sự cân bằng giữa hỗ trợ và kiểm soát là chìa khóa của các chính sách này.

Đặc biệt, luật thuế mới còn mở rộng phạm vi đánh thuế với doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh thương mại điện tử và nền tảng số, ảnh hưởng trực tiếp đến các sàn xuyên biên giới hoạt động tại Việt Nam. Đây là một phần của xu hướng toàn cầu nhằm thu hẹp kẽ hở thuế trong nền kinh tế số. Công cụ tính thuế bán online 2026 của Cú Thông Thái sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn.

Tối Ưu Thuế & Tránh Rủi Ro: Các Bài Học Cụ Thể

Từ những quy định mới, Cú Kiểm Toán rút ra 5 bài học xương máu cho mọi doanh nghiệp và kế toán viên tại Việt Nam:

1. Không Còn "An Toàn" Với Thói Quen Cũ

Các doanh nghiệp, nhất là SME ở TP.HCM, Hà Nội, từng quen kê khai "chiếu lệ" hoặc xuất hóa đơn dồn cuối tháng, cần phải thay đổi ngay lập tức. Khung phạt mới lên đến 70–80 triệu đồng cho vi phạm hóa đơn khiến chi phí sai sót cao hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư hệ thống và đào tạo nhân sự ngay từ đầu. "An toàn" ảo nay là "nguy hiểm" thật. Đừng chờ đợi, hãy hành động. Chủ động tái thiết kế quy trình kế toán – thuế là bước đi sống còn. Ví dụ, hộ kinh doanh F&B, bán lẻ tại các quận trung tâm cần xây dựng quy trình ghi nhận doanh thu hàng ngày, đồng bộ với phần mềm bán hàng và hóa đơn điện tử để tránh chênh lệch số liệu với cơ quan thuế.

2. Đầu Tư Vào Hệ Thống Kế Toán, Dữ Liệu Và Đào Tạo Nhân Sự

Với Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, nhiều doanh nghiệp tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng đang buộc phải nâng cấp phần mềm kế toán, cập nhật hệ thống tài khoản và mẫu báo cáo. Đơn vị nào chủ động chuẩn hóa quy trình từ chứng từ gốc → ghi nhận → báo cáo, và đào tạo kế toán về quy định mới (đặc biệt thuế TNCN, VAT, TNDN) sẽ giảm được rủi ro phạt, tranh chấp và tối ưu được thuế nhờ tận dụng các ưu đãi. Đây là khoản đầu tư mang lại lợi ích lâu dài. Cú Thông Thái có công cụ OCR bảng lương AI giúp số hóa dữ liệu nhanh chóng.

3. Tập Trung Quản Trị Rủi Ro Hóa Đơn Điện Tử

Khung phạt nặng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP biến việc lập hóa đơn đúng thời điểm, đúng nội dung, đúng mã số thuế trở thành điểm kiểm soát quan trọng nhất. Bài học từ nhiều doanh nghiệp tại TP.Thủ Đức, quận Bình Thạnh (TP.HCM) giai đoạn 2023–2024 cho thấy cần phải phân quyền chặt chẽ người lập hóa đơn, thiết lập các bước kiểm tra trước khi phát hành, và lưu trữ, đối chiếu định kỳ giữa hóa đơn – sổ kế toán – tờ khai thuế. Một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến khoản phạt lớn.

4. Tận Dụng Chính Sách Ưu Đãi Thay Vì Chỉ "Né Thuế"

Với hệ thống ưu đãi thuế TNDN, TNCN cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D, doanh nghiệp nhỏ, tư duy tối ưu thuế cần chuyển từ "giảm số nộp bằng cách giấu doanh thu" sang "thiết kế mô hình kinh doanh – đầu tư phù hợp để được miễn, giảm thuế hợp pháp". Điều này đặc biệt quan trọng với các công ty công nghệ, fintech tại TP.HCM và Hà Nội. Việc chứng minh dự án R&D, đổi mới sáng tạo để hưởng ưu đãi trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược tài chính – thuế trung hạn.

5. Rà Soát Phân Loại Doanh Nghiệp Theo Ngưỡng Doanh Thu

Doanh nghiệp cần rà soát và phân loại lại theo ngưỡng doanh thu (dưới 3 tỷ / 3–50 tỷ / trên 50 tỷ) để tối ưu thuế TNDN cho kỳ tính thuế 2026 trở đi. Việc này không chỉ giúp dự báo nghĩa vụ thuế mà còn là cơ sở để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, cơ cấu chi phí sao cho phù hợp nhất với từng bậc thuế suất. Đừng để lỡ các ưu đãi mà chính sách mới mang lại.

Kết Luận

Giai đoạn 2025-2026 là một cuộc "đại cách mạng" về kế toán và thuế tại Việt Nam. Các quy định mới không chỉ đơn thuần là thay đổi luật, mà còn là sự dịch chuyển về tư duy quản lý, minh bạch hóa và số hóa nền kinh tế. Ai nắm vững và triển khai sớm các quy định này sẽ có lợi thế lớn về chi phí, thanh khoản và khả năng chống chịu trước các đợt thanh – kiểm tra thuế trong tương lai. Kế toán – thuế không còn là công việc hành chính đơn thuần, mà đã trở thành một cấu phần chiến lược của doanh nghiệp.

Hãy biến thách thức thành cơ hội. Cú Kiểm Toán khuyên bạn chủ động cập nhật, đầu tư đúng chỗ, và quản lý rủi ro chặt chẽ. Đừng để những thay đổi này trở thành gánh nặng, mà hãy tận dụng chúng để thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn cập nhật và tuân thủ đúng luật định.