Thuế thừa kế ở Việt Nam không phải một sắc thuế độc lập mà là thuế TNCN đối với thu nhập từ thừa kế. Luật Thuế TNCN 2025 (số 109/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/7/2026 sẽ nâng ngưỡng tính thuế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng/lần phát sinh, nhưng vẫn giữ thuế suất 10%. Các chuyên gia nhận định đây là bước chuẩn bị để có thể áp thuế lũy tiến với tài sản thừa kế siêu giàu.

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15: Cuộc Cách Mạng Thầm Lặng Về Thuế Thừa Kế?

Kể từ 01/7/2026, Việt Nam chính thức bước vào một kỷ nguyên mới của chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với sự ra đời của Luật số 109/2025/QH15 (gọi tắt là Luật 109). Dù chưa có một sắc thuế thừa kế độc lập, Luật 109 vẫn ẩn chứa những thay đổi quan trọng đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng – một khía cạnh mà nhiều người dân và doanh nghiệp thường bỏ qua. Cú Kiểm Toán đã soi kỹ từng con số, từng điều khoản để chỉ ra đâu là điểm mấu chốt.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Chúng ta đang nói về thu nhập từ thừa kế, quà tặng – khoản mục tưởng chừng ít liên quan nhưng lại mang ý nghĩa lớn với khối tài sản khổng lồ. Luật 109, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, không chỉ điều chỉnh biểu thuế mà còn định hình lại cách chúng ta nhìn nhận về việc chuyển giao tài sản. Việc này tác động trực tiếp đến những gia đình có tài sản lớn, đặc biệt là bất động sản tại các đô thị sầm uất như TP.HCM hay Hà Nội.

🦉 Cú nhận xét: Luật 109 không tạo ra một "thuế thừa kế" mới, nhưng việc nâng ngưỡng tính thuế và định hướng chính sách tổng thể lại mở ra một con đường mới: siết chặt quản lý và tăng khả năng đánh thuế tài sản lớn trong tương lai. Đây là tín hiệu rõ ràng từ cơ quan thuế về sự quan tâm đặc biệt tới nguồn thu này.

So Sánh Luật 109/2025/QH15 và Quy Định Cũ: Giống Và Khác Biệt Mấu Chốt

Để hiểu rõ hơn về những thay đổi này, chúng ta cần đặt Luật 109/2025/QH15 cạnh các quy định hiện hành (chủ yếu là Luật Thuế TNCN 2007 và Thông tư 111/2013/TT-BTC). Có những điểm tiếp nối nhưng cũng có những điểm mới đáng chú ý, đặc biệt là ngưỡng tính thuế.

1. Những điểm tương đồng giữa Luật 109 và luật cũ

Đầu tiên, về cơ bản, cấu trúc đánh thuế TNCN đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng vẫn được giữ nguyên. Việt Nam vẫn không có một sắc thuế thừa kế độc lập như nhiều quốc gia khác. Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng vẫn được xem là một loại thu nhập chịu thuế TNCN. Thuế suất áp dụng vẫn là 10% trên phần thu nhập tính thuế, tức là phần giá trị tài sản vượt ngưỡng quy định.

Thứ hai, cách thức quản lý thuế trên thực tế cũng không thay đổi nhiều. Nghĩa vụ thuế phát sinh khi người thừa kế tiến hành thủ tục đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản (như đăng bộ nhà đất, sang tên sổ cổ phần...). Điều này đảm bảo tính liên tục trong quản lý và giảm thiểu xáo trộn hành chính.

2. Ba điểm khác biệt đáng chú ý của Luật 109

Dù có nhiều điểm tương đồng, Luật 109 vẫn mang đến ba thay đổi cốt lõi, tác động trực tiếp đến người nộp thuế:

Bạn có thể so sánh thuế 2025 và 2026 chi tiết hơn để thấy rõ những khác biệt này.

Tác Động Thực Tiễn và Nhận Định Từ Chuyên Gia: Thuế Thừa Kế Sẽ Khắt Khe Hơn?

Những thay đổi trong Luật 109, dù có vẻ nhỏ, lại mang theo một thông điệp lớn từ cơ quan quản lý: thu nhập từ tài sản và thừa kế sẽ được giám sát chặt chẽ hơn. Đặc biệt, tại các thị trường bất động sản sôi động như TP.HCM hay Hà Nội, nơi giá trị tài sản lớn, tác động sẽ rất rõ rệt.

1. Tác động thực tiễn đến người dân và thị trường

Tại TP.HCM, nơi giá căn hộ trung cấp dễ dàng đạt 2–3 tỷ đồng, nếu tài sản thừa kế không thuộc diện miễn thuế (ví dụ, thừa kế giữa những người không có quan hệ thân nhân quy định), người thừa kế sau 01/7/2026 sẽ phải nộp 10% trên phần giá trị vượt 20 triệu đồng. Thực tế, con số thuế có thể lên đến hàng trăm triệu đồng cho mỗi căn nhà. Nhiều gia đình vẫn lầm tưởng Việt Nam "không có thuế thừa kế", nhưng đó chỉ là trường hợp miễn thuế trong một số quan hệ thân nhân nhất định (vợ chồng, cha mẹ - con, ông bà - cháu, anh chị em ruột).

Ngay cả khi được miễn thuế TNCN do quan hệ thân nhân, người thừa kế vẫn phải chịu các chi phí khác như lệ phí trước bạ, phí công chứng, phí thẩm định hồ sơ. Điều này cho thấy, việc chuyển giao tài sản vẫn luôn đi kèm với nghĩa vụ tài chính nhất định.

2. Đề xuất thuế suất lũy tiến cho người siêu giàu

Một điểm nóng được giới chuyên gia kinh tế – tài chính đưa ra vào tháng 3/2025 là đề xuất áp dụng mức thuế suất 15–20% đối với tài sản thừa kế lớn của người siêu giàu. Theo Dân trí, một chuyên gia nhận định: "Để điều chỉnh phù hợp với thông lệ quốc tế, có thể xem xét áp dụng mức thuế suất 15–20% đối với tài sản thừa kế lớn, tương tự như thuế suất áp dụng ở một số quốc gia phát triển".

Luật hiện hành với thuế suất đồng mức 10% không phân biệt giữa người thừa kế tài sản vài trăm triệu và người thừa kế hàng nghìn tỷ đồng, làm giảm tính công bằng theo chiều dọc. Đề xuất này nhận được sự quan tâm lớn khi tài sản ròng của nhóm siêu giàu tại Việt Nam tăng nhanh, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa các thế hệ. Mức tăng trưởng tài sản của giới thượng lưu tại Việt Nam thực sự là một điều đáng để kiểm toán.

3. Thách thức và giải pháp

Tuy nhiên, việc áp thuế thừa kế cao cũng đi kèm với những thách thức. Một số ý kiến thận trọng cho rằng nếu hệ thống quản lý tài sản, chống chuyển giá, chống né thuế chưa hiệu quả, người giàu có thể tìm cách dịch chuyển tài sản ra nước ngoài hoặc chuyển nhượng sớm để tránh thuế. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải đẩy mạnh cải cách hạ tầng thông tin tài sản, kết nối dữ liệu từ nhà đất, chứng khoán, ngân hàng. Các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng đang thí điểm các cơ sở dữ liệu đất đai số hóa, là những bước đi đầu tiên quan trọng.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: Kế Hoạch Tối Ưu Thuế Thừa Kế Từ Bây Giờ

Với những tín hiệu rõ ràng từ Luật 109 và nhận định của các chuyên gia, việc chủ động lập kế hoạch thừa kế không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết. Đừng chờ đến khi Luật 109 có hiệu lực hay các chính sách mới được ban hành. Hành động ngay là cách duy nhất để kiểm soát nghĩa vụ thuế của mình.

1. Lập kế hoạch thừa kế sớm và tư vấn chuyên gia

Với các tài sản có giá trị lớn như nhà đất, cổ phiếu, hoặc phần vốn góp trong doanh nghiệp gia đình, việc tìm đến luật sư và chuyên gia thuế là vô cùng cần thiết. Họ sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định về miễn thuế trong nội bộ gia đình và tư vấn cách thức tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Đồng thời, hãy chuẩn bị sẵn nguồn tiền để nộp thuế cho những trường hợp không được miễn, tránh bị động.

Sử dụng công cụ Di Chúc Builder tại Cú Thông Thái có thể giúp bạn hình dung và lập kế hoạch di chúc một cách bài bản, đảm bảo các quy định pháp luật được tuân thủ, từ đó tối thiểu hóa các nghĩa vụ thuế không mong muốn cho người thừa kế.

2. Tránh giao dịch ảo để né thuế

Việc cố tình thực hiện các giao dịch tặng cho, mua bán lòng vòng với mục đích duy nhất là né thuế thừa kế tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cơ quan thuế đang ngày càng tăng cường kết nối dữ liệu với ngân hàng, công chứng, và cơ quan đăng ký đất đai. Bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cũng có thể dẫn đến việc bị truy thu thuế, phạt chậm nộp, thậm chí bị xử lý hình sự nếu cấu thành hành vi trốn thuế.

3. Theo dõi sát sao khả năng ban hành biểu thuế lũy tiến

Đề xuất về mức thuế suất 15–20% đối với tài sản thừa kế của người siêu giàu, dù chưa được luật hóa, đã được công khai trên các báo chính thống. Điều này cho thấy đây là một chủ đề đang được cân nhắc nghiêm túc. Trong các chu kỳ sửa đổi pháp luật thuế tiếp theo sau năm 2026, rất có thể nội dung này sẽ được đưa vào chương trình nghị sự. Việc theo dõi sát sao giúp bạn luôn đi trước một bước trong việc hoạch định tài chính tương lai.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, là một bước ngoặt quan trọng trong chính sách thuế của Việt Nam. Dù chỉ nâng ngưỡng tính thuế thừa kế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng, thông điệp tiềm ẩn là rõ ràng: thu nhập từ tài sản và thừa kế sẽ ngày càng được giám sát chặt chẽ và có thể chịu mức thuế cao hơn trong tương lai, đặc biệt đối với các tài sản giá trị lớn.

Việc chủ động lập kế hoạch, tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp và tận dụng các công cụ hữu ích như Máy Tính Thuế Thừa Kế của Cú Thông Thái là chìa khóa để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Đừng để những thay đổi chính sách làm bạn bất ngờ. Hãy hành động ngay!

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn.