Luật Thuế TNCN 109/2025 là dự thảo luật mới dự kiến áp dụng từ năm 2026, tập trung vào việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc, thay đổi biểu thuế lũy tiến từng phần, và bổ sung các quy định về thuế đối với thu nhập từ thương mại điện tử và đầu tư.

Giới Thiệu: Đồng Hồ Đang Đếm Ngược Đến Ngày Áp Dụng Luật Thuế TNCN 109/2025

Chỉ còn hơn một năm nữa, Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) 109/2025 dự kiến sẽ có hiệu lực, mang theo những thay đổi căn bản nhất trong vòng một thập kỷ qua. Đây không chỉ là việc điều chỉnh vài con số. Đây là một cuộc cải tổ toàn diện, tác động trực tiếp đến túi tiền của hàng triệu người lao động, từ nhân viên văn phòng đến các chuyên gia thu nhập cao. Theo ghi nhận từ các công cụ tính toán tại Cú Kiểm Toán, mối quan tâm về cách tính lương NET và thuế TNCN cho năm 2026 đã tăng vọt trong những tháng gần đây. Các doanh nghiệp và người lao động đang đứng trước một câu hỏi lớn: cần chuẩn bị những gì để thích ứng?

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Dự thảo Luật 109/2025 ra đời trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng leo thang. Giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu đã thay đổi, đơn cử như giá xăng RON 95 hiện ở mức 24.150 VNĐ/lít, cao hơn đáng kể so với mức giá cơ sở để tính toán các chỉ số kinh tế trước đây. Mức giảm trừ gia cảnh hiện hành, vốn được quy định tại Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, đã không còn phù hợp. Luật mới không chỉ nâng mức giảm trừ mà còn tinh chỉnh lại biểu thuế lũy tiến từng phần, hứa hẹn sẽ tạo ra một mặt bằng thuế công bằng hơn. Nhưng liệu có thực sự như vậy với tất cả mọi người? Bài viết này sẽ "soi" kỹ từng chi tiết, giúp bạn có cái nhìn rõ ràng nhất.

Phân Tích Sâu Các Quy Định Cốt Lõi Của Luật Thuế TNCN 109/2025

Điểm nóng nhất của Luật 109/2025 chính là việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh (GTGC). Đây là thay đổi được mong chờ nhất, trực tiếp làm tăng thu nhập khả dụng cho người lao động. Cụ thể, dự thảo đề xuất:

Sự thay đổi này dựa trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và mức sống tối thiểu đã thay đổi đáng kể từ lần điều chỉnh gần nhất vào năm 2020. Về mặt pháp lý, việc này tuân thủ nguyên tắc quy định tại khoản 4, Điều 1, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TNCN số 26/2012/QH13, cho phép Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức GTGC khi CPI biến động trên 20%.

🦉 Cú nhận xét: Mức tăng này là hợp lý, nhưng liệu có đủ để bù đắp lạm phát và chi phí sinh hoạt thực tế, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM? Người lao động cần tính toán lại lương NET của mình để thấy rõ tác động thực sự.

Bên cạnh GTGC, một thay đổi quan trọng khác là sửa đổi Biểu thuế lũy tiến từng phần. Dự thảo đề xuất gộp hai bậc thuế đầu tiên (5% và 10%) thành một bậc duy nhất là 10% nhưng với ngưỡng thu nhập chịu thuế rộng hơn. Đồng thời, các bậc thuế cao hơn cũng được điều chỉnh để giảm bớt gánh nặng cho nhóm thu nhập cận cao và tăng cường điều tiết đối với nhóm thu nhập rất cao. Mục tiêu là đơn giản hóa biểu thuế và đảm bảo tính công bằng xã hội.

Biểu Thuế Lũy Tiến Từng Phần: So Sánh Trước và Sau Luật 109/2025

Để thấy rõ sự khác biệt, hãy cùng Cú Kiểm Toán phân tích qua bảng so sánh dưới đây. Bảng này mô tả biểu thuế hiện hành theo Thông tư 111/2013/TT-BTC và biểu thuế dự kiến theo Luật 109/2025.

Phân tích nhanh cho thấy, việc gộp bậc 1 và 2 sẽ khiến những người có thu nhập tính thuế thấp (dưới 5 triệu) phải chịu thuế suất cao hơn (10% thay vì 5%). Tuy nhiên, nhờ mức GTGC mới tăng mạnh, số người thực sự bị ảnh hưởng tiêu cực ở nhóm này là rất ít. Ngược lại, việc nới rộng các khoảng thu nhập ở các bậc thuế cao hơn sẽ giúp nhiều người ở ngưỡng trên không bị "nhảy bậc" thuế quá sớm.

Hướng Dẫn Tuân Thủ: Doanh Nghiệp và Người Lao Động Cần Làm Gì?

Sự thay đổi chính sách thuế luôn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả hai phía: doanh nghiệp và người lao động. Việc chờ đến ngày luật có hiệu lực mới hành động có thể gây ra những sai sót và xáo trộn không đáng có.

Đối Với Doanh Nghiệp (Phòng Kế toán & Nhân sự)

1. Cập nhật phần mềm tính lương: Đây là bước đi tiên quyết. Các phòng ban cần làm việc với nhà cung cấp phần mềm để đảm bảo hệ thống được cập nhật các tham số mới (GTGC, biểu thuế) trước ngày 01/01/2026. Sai sót trong khâu này có thể dẫn đến tính sai thuế hàng loạt, gây rắc rối với cơ quan thuế và bất mãn trong nội bộ.

2. Rà soát và cập nhật hồ sơ người phụ thuộc: Mức GTGC cho người phụ thuộc tăng lên sẽ khuyến khích người lao động đăng ký thêm. Phòng nhân sự cần chủ động thông báo, hướng dẫn nhân viên chuẩn bị và nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC (hướng dẫn bởi Luật Thuế TNCN 04/2007/QH12). Bạn có thể sử dụng công cụ Kiểm tra Giảm trừ gia cảnh để xác định các trường hợp đủ điều kiện.

3. Tổ chức truyền thông nội bộ: Một buổi hội thảo hoặc các email thông báo chi tiết về thay đổi chính sách sẽ giúp nhân viên hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Điều này thể hiện sự chuyên nghiệp và quan tâm của công ty, đồng thời giảm thiểu các thắc mắc gửi về phòng nhân sự sau này.

Đối Với Người Lao Động

1. Tự tính toán tác động: Đừng chỉ nghe thông tin một chiều. Bạn cần chủ động kiểm tra xem lương NET của mình sẽ thay đổi như thế nào. 30 giây. Nhập lương. Bấm nút. Biết ngay mình tiết kiệm được bao nhiêu. Hãy dùng Máy tính Thuế TNCN phiên bản cập nhật 2026 để có con số chính xác.

2. Chuẩn bị hồ sơ người phụ thuộc: Nếu bạn có con cái, cha mẹ hết tuổi lao động hoặc các đối tượng khác đủ điều kiện nhưng chưa đăng ký, đây là thời điểm vàng. Với mức giảm trừ 6 triệu VNĐ/người/tháng, số tiền thuế bạn tiết kiệm được là rất đáng kể. Hãy chuẩn bị sẵn giấy khai sinh, giấy tờ xác nhận nghĩa vụ nuôi dưỡng...

3. Lập kế hoạch tài chính cá nhân: Số tiền thuế tiết kiệm được hàng tháng có thể không lớn, nhưng cộng dồn cả năm sẽ là một khoản đáng kể. Hãy lên kế hoạch sử dụng khoản tiền "dôi" ra này một cách thông minh: đầu tư, tiết kiệm cho hưu trí, hoặc chi trả cho các kế hoạch giáo dục của con cái.

Tác Động Của Luật 109/2025 Lên Các Ngành Kinh Tế Khác Nhau

Luật Thuế TNCN 109/2025 không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn tạo ra những tác động lan tỏa đến các ngành kinh tế, đặc biệt là thương mại điện tử và thị trường lao động.

Thuế Thương Mại Điện Tử và Bán Hàng Online

Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là việc siết chặt quản lý thuế đối với thu nhập từ thương mại điện tử (TMĐT). Căn cứ theo tinh thần của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Luật 109/2025 sẽ có những quy định cụ thể hơn, yêu cầu các sàn TMĐT như Shopee, Lazada, Tiki phải khấu trừ thuế tại nguồn đối với các cá nhân kinh doanh trên nền tảng của họ. Mức khấu trừ dự kiến sẽ được áp dụng theo tỷ lệ trên doanh thu, tương tự như quy định cho hộ kinh doanh.

Điều này có nghĩa là những người bán hàng online sẽ không thể "quên" kê khai thuế dễ dàng như trước. Các cơ quan thuế sẽ có dữ liệu đối soát trực tiếp từ các sàn, đảm bảo thu đúng, thu đủ. Những người kinh doanh nhỏ lẻ cần phải tìm hiểu ngay về cách tính Thuế Bán Online 2026 để hạch toán chi phí và định giá sản phẩm cho phù hợp.

Thị Trường Lao Động và Chính Sách Lương Thưởng

Việc tăng GTGC và điều chỉnh biểu thuế sẽ làm tăng thu nhập thực nhận của đa số người lao động. Điều này có thể tạo ra một cú hích nhẹ cho tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra một bài toán cho các doanh nghiệp trong việc xây dựng thang bảng lương. Khi đàm phán lương với ứng viên, các công ty thường nói về lương GROSS. Nhưng ứng viên ngày càng quan tâm đến lương NET (lương thực nhận).

🦉 Cú nhận xét: Doanh nghiệp nào chủ động truyền thông về việc lương NET của nhân viên sẽ tăng lên nhờ chính sách thuế mới sẽ ghi điểm rất lớn về thương hiệu nhà tuyển dụng. Đây là một cơ hội để xây dựng lòng trung thành mà không tốn thêm chi phí lương.

Hơn nữa, các chuyên gia có thu nhập cao (trên 100 triệu/tháng) vẫn sẽ chịu mức thuế suất cao nhất là 35%. Điều này duy trì tính điều tiết của chính sách thuế, nhưng cũng có thể khiến Việt Nam kém hấp dẫn hơn trong việc thu hút nhân tài cấp cao quốc tế so với các quốc gia có chính sách thuế ưu đãi hơn trong khu vực như Singapore (thuế suất tối đa 24%) hay Thái Lan (thuế suất tối đa 35% nhưng có nhiều khoản giảm trừ hơn).

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tối Ưu Hóa Thuế Hợp Pháp

Hiểu luật là một chuyện, vận dụng luật để bảo vệ quyền lợi của mình lại là một chuyện khác. Dưới đây là 3 chiến lược tối ưu hóa thuế TNCN hoàn toàn hợp pháp mà bạn nên áp dụng ngay khi Luật 109/2025 có hiệu lực.

1. Tận Dụng Tối Đa Các Khoản Giảm Trừ Được Phép

Ngoài giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc, Luật Thuế TNCN hiện hành (và dự kiến Luật 109/2025 vẫn kế thừa) cho phép giảm trừ đối với các khoản sau:

Hãy rà soát lại xem bạn đã tận dụng hết các khoản này chưa. Một khoản nhỏ mỗi tháng có thể tạo ra sự khác biệt lớn vào cuối năm.

2. Lựa Chọn Hình Thức Hợp Đồng Lao Động Thông Minh

Đối với các chuyên gia, người làm việc tự do (freelancer), việc lựa chọn hình thức hợp đồng có thể ảnh hưởng đến số thuế phải nộp. Nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập, hãy xem xét các lựa chọn:

• Hợp đồng lao động chính thức: Áp dụng biểu thuế lũy tiến. Phù hợp với nguồn thu nhập ổn định, có người phụ thuộc. Bạn được hưởng đầy đủ các khoản giảm trừ.

• Hợp đồng dịch vụ hoặc cộng tác viên (thu nhập dưới 2 triệu/lần): Không phải khấu trừ thuế tại thời điểm chi trả.

• Hợp đồng dịch vụ (thu nhập trên 2 triệu/lần): Bị khấu trừ 10% tại nguồn. Cuối năm, nếu tổng thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế, bạn có thể làm thủ tục hoàn thuế.

Việc hiểu rõ bản chất từng loại hợp đồng giúp bạn đàm phán với đối tác và chủ động về dòng tiền cũng như nghĩa vụ thuế của mình.

3. Lập Kế Hoạch và Quyết Toán Thuế Chủ Động

Đừng đợi đến tháng 3 hàng năm mới cuống cuồng chuẩn bị hồ sơ quyết toán thuế. Hãy theo dõi thu nhập và các khoản giảm trừ của mình hàng tháng. Sử dụng các công cụ như Lịch Nộp Thuế để không bỏ lỡ các hạn chót quan trọng. Nếu bạn có thu nhập từ nhiều nguồn, việc tự quyết toán thuế là bắt buộc.

Việc chuẩn bị sớm giúp bạn có đủ thời gian thu thập chứng từ, phát hiện sai sót và thậm chí là tìm ra các khoản thuế đã nộp thừa để làm thủ tục hoàn thuế. Hoàn thuế là quyền lợi chính đáng của bạn, không phải là xin-cho. Theo quy định tại Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14, cơ quan thuế phải giải quyết hồ sơ hoàn thuế trong thời hạn quy định.

So Sánh Tác Động: Ai Hưởng Lợi, Ai Cần Lưu Ý?

Luật 109/2025 sẽ tạo ra những tác động khác nhau lên các nhóm thu nhập khác nhau. Cùng Cú Kiểm Toán "đặt lên bàn cân" để xem bạn thuộc nhóm nào.

Rõ ràng, mục tiêu của Luật 109/2025 là hỗ trợ nhóm người có thu nhập thấp và trung bình, những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ lạm phát và chi phí sinh hoạt gia tăng. Đây là một bước đi đúng đắn nhằm đảm bảo an sinh xã hội và kích cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, đối với các chuyên gia và nhà quản lý cấp cao, chính sách thuế mới chưa thực sự tạo ra động lực mạnh mẽ.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025 là một sự thay đổi tất yếu và cần thiết, phản ánh sự phát triển của kinh tế - xã hội Việt Nam. Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh và điều chỉnh biểu thuế lũy tiến sẽ giúp giảm gánh nặng cho đa số người lao động, tăng thu nhập thực nhận và góp phần đảm bảo công bằng xã hội. Tuy nhiên, mọi thay đổi đều có hai mặt. Việc chuẩn bị và thích ứng là chìa khóa để tận dụng tối đa lợi ích và giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn.

Thay vì chờ đợi, hãy hành động ngay hôm nay. Hãy là một người nộp thuế thông thái, hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Bắt đầu bằng việc kiểm tra và tính toán lại các con số của chính bạn. Đừng để những thay đổi của chính sách làm bạn bất ngờ. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn làm chủ tài chính cá nhân của mình.