Thuế thừa kế ở Việt Nam thực chất là thuế thu nhập cá nhân (TNCN) áp dụng cho thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng. Luật Thuế TNCN 109/2025 có hiệu lực từ 01/07/2026 đã nâng ngưỡng chịu thuế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh, với thuế suất cố định 10% trên phần vượt ngưỡng, ảnh hưởng lớn đến việc chuyển giao tài sản gia tộc.

Giới Thiệu: Ông Bà Để Lại 5 Tỷ — Con Cháu Mất 40% Vì KHÔNG BIẾT 1 Điều

Trong văn hóa Việt, việc cha mẹ, ông bà để lại tài sản cho con cháu là một truyền thống thiêng liêng, thể hiện sự vun đắp và kế thừa qua nhiều thế hệ. Thế nhưng, ít ai ngờ rằng, chính sự chuyển giao tưởng chừng như đơn giản ấy lại tiềm ẩn những rủi ro 'ăn mòn' tài sản mà nhiều gia đình không hề hay biết. Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) 2025 số 109/2025/QH15 sẽ chính thức có hiệu lực, mang theo những thay đổi đáng kể về cách đánh thuế đối với thu nhập từ thừa kế. Theo nghiên cứu Gia Tộc tại hệ sinh thái Cú Thông Thái (cuthongthai.vn), một sự thật bất ngờ là dù ngưỡng chịu thuế được nâng lên, gánh nặng thuế trên các khối tài sản lớn vẫn không hề giảm đi, thậm chí còn phức tạp hơn nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Chuyên gia Cú Thông Thái (cuthongthai.vn) nhận định.

Nhiều gia đình Việt Nam đang tích lũy tài sản khổng lồ, đặc biệt là bất động sản tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM. Giá trị tài sản này tăng vọt qua thời gian, nhưng khi đến lúc chuyển giao cho thế hệ sau, một phần đáng kể có thể 'bốc hơi' vì nghĩa vụ thuế. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc biết có thuế hay không, mà còn là hiểu rõ 'thuế đó là bao nhiêu' và 'làm thế nào để tối ưu hóa'. Đây chính là lúc các gia tộc cần một chiến lược bảo vệ tài sản liên thế hệ, không chỉ dừng lại ở di chúc đơn thuần mà còn mở rộng ra các cấu trúc pháp lý hiện đại và kế hoạch tài chính toàn diện.

Chiến Lược Gia Tộc: Đối Phó Với Luật Thuế Thừa Kế Mới Như Thế Nào?

Việt Nam, không như nhiều quốc gia phát triển, không có một sắc thuế riêng mang tên "thuế thừa kế". Thay vào đó, thu nhập từ thừa kế được quy định là một loại thu nhập chịu thuế TNCN. Luật 109/2025/QH15 đã điều chỉnh Điều 18, quy định rõ về thuế đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng của cá nhân cư trú. Điểm đáng chú ý là ngưỡng chịu thuế được nâng từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng mỗi lần nhận thừa kế, nhưng thuế suất 10% vẫn được giữ nguyên trên phần giá trị vượt ngưỡng này. Điều này có nghĩa là, với một tài sản thừa kế trị giá 3 tỷ đồng, người nhận sẽ phải nộp thuế TNCN là 298.000.000 đồng (tức 10% của 3.000.000.000 - 20.000.000 đồng).

Bối cảnh này buộc các gia tộc phải nhìn nhận việc chuyển giao tài sản dưới góc độ chiến lược. Một chiến lược gia tộc không chỉ là việc lập di chúc, mà còn bao gồm việc thiết lập các cấu trúc pháp lý như Holding gia đình, Quỹ Tín thác (Trust), hoặc các hợp đồng tặng cho, chuyển nhượng tài sản sinh lời trước thời điểm thừa kế. Mục tiêu là làm sao để tài sản được chuyển giao một cách hiệu quả nhất, đảm bảo tài sản được bảo toàn và phát triển qua nhiều thế hệ, tránh những gánh nặng thuế không đáng có. Đây là một bài toán phức tạp đòi hỏi sự tư vấn chuyên sâu và cái nhìn vĩ mô.

🦉 Cú nhận xét: Việc chỉ nâng ngưỡng chịu thuế mà giữ nguyên thuế suất 10% với tài sản lớn cho thấy nhà làm luật muốn tạo điều kiện cho các khoản thừa kế nhỏ, nhưng với các tài sản giá trị tỷ đồng thì gánh nặng thuế vẫn rất lớn, đòi hỏi kế hoạch tài chính chủ động.

Bảng 1: So Sánh Quy Định Thuế Thừa Kế (TNCN) Trước và Sau Luật 109/2025

Ngoài ra, Luật 109/2025 cũng tăng mạnh mức giảm trừ gia cảnh, với 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Dù không trực tiếp liên quan đến thuế thừa kế, việc giảm tổng thu nhập tính thuế hằng năm có thể tạo ra dư địa tài chính, giúp các gia đình đối phó tốt hơn với nghĩa vụ thuế khi nhận thừa kế. Các dự thảo nghị định hướng dẫn còn đề xuất cho phép khấu trừ chi phí y tế (20–23 triệu đồng/năm) và giáo dục (21–24 triệu đồng/năm), mở ra thêm cơ hội tối ưu hóa tài chính cá nhân.

Bài Học Từ Các Gia Tộc Thành Công: Góc Nhìn Quốc Tế và Thực Tiễn Việt Nam

Nhìn ra thế giới, nhiều quốc gia có hệ thống thuế thừa kế riêng biệt, với ngưỡng miễn thuế cao hơn đáng kể so với Việt Nam. Ví dụ, tại Anh, ngưỡng miễn thuế di sản (Inheritance Tax Nil-Rate Band) là 325.000 bảng Anh (tương đương gần 10 tỷ VNĐ), và có thể lên tới 1 triệu bảng Anh cho một cặp vợ chồng nếu tính thêm các cơ chế miễn khác. Đây là một con số khổng lồ so với ngưỡng 20 triệu đồng (dưới 1.000 USD) của chúng ta. Sự khác biệt này cho thấy các gia tộc Việt Nam cần phải chủ động hơn nữa trong việc lập kế hoạch thừa kế, không thể thụ động chờ đợi luật pháp thay đổi.

Các gia tộc thành công trên thế giới thường sử dụng các cấu trúc như Quỹ Tín Thác (Trust) hoặc Holding gia đình để quản lý tài sản qua nhiều thế hệ. Quỹ Tín Thác cho phép người lập quỹ (Settlor) chuyển giao tài sản cho người quản lý (Trustee) để quản lý và phân phối cho người thụ hưởng (Beneficiary) theo các điều khoản đã định, thường là để tránh thuế thừa kế, bảo vệ tài sản khỏi các rủi ro pháp lý, hoặc đảm bảo tài sản được sử dụng đúng mục đích. Holding gia đình cũng là một cấu trúc phổ biến, nơi các tài sản (doanh nghiệp, bất động sản, đầu tư) được tập trung dưới một công ty mẹ, giúp quản lý tập trung và chuyển giao cổ phần dễ dàng hơn. Những mô hình này, dù chưa phổ biến rộng rãi ở Việt Nam, đang dần được quan tâm như một giải pháp tối ưu cho việc bảo vệ tài sản liên thế hệ.

Case Study 1: Gia đình ông Nguyễn Văn Hùng và căn nhà 5 tỷ tại Quận 7

Ông Nguyễn Văn Hùng, 68 tuổi, sống tại Quận 7, TP.HCM, là chủ một chuỗi cửa hàng vật liệu xây dựng nhỏ. Ông có một căn nhà trị giá 5 tỷ đồng và 2 tỷ đồng tiền tiết kiệm. Ông muốn để lại toàn bộ tài sản cho cô con gái duy nhất là Nguyễn Thị Mai, 32 tuổi, hiện đang làm kế toán với thu nhập 18 triệu/tháng và có một con 4 tuổi. Ông Hùng lo lắng rằng khi ông qua đời, con gái sẽ phải gánh một khoản thuế lớn. Ban đầu, ông chỉ định lập một bản di chúc đơn giản, nhưng sau khi tìm hiểu về Luật 109/2025, ông nhận ra rằng với căn nhà 5 tỷ đồng, con gái ông sẽ phải đóng thuế TNCN là (5.000.000.000 - 20.000.000) * 10% = 498.000.000 đồng, một số tiền không hề nhỏ. Chưa kể 2 tỷ tiền tiết kiệm cũng sẽ chịu thuế tương tự. Để tìm hiểu rõ hơn, ông Hùng đã truy cập vào mục Di Chúc & Thừa Kế của Cú Thông Thái, và sử dụng công cụ Cú Kiểm Toán: Tổng Hợp Thuế. Sau khi nhập các thông tin về tài sản và người thừa kế, công cụ đã cho ông thấy rõ số thuế dự kiến phải nộp. Kết quả bất ngờ đã thúc đẩy ông Hùng tìm đến chuyên gia để xây dựng một kế hoạch toàn diện hơn, bao gồm việc chia nhỏ tài sản thành nhiều lần tặng cho hoặc cân nhắc hình thức chuyển nhượng một phần tài sản trước để giảm gánh nặng thuế cho con gái.

Case Study 2: Bà Trần Thị Thu và Quỹ Tín Thác Gia Đình ở Hà Nội

Bà Trần Thị Thu, 75 tuổi, sống tại Cầu Giấy, Hà Nội, là một cựu giảng viên đại học. Bà sở hữu một căn biệt thự phố trị giá 15 tỷ đồng và một danh mục đầu tư cổ phiếu trị giá 5 tỷ đồng. Bà có hai người con đã trưởng thành, một người làm chủ shop kinh doanh online với thu nhập 25 triệu/tháng, và một người là kỹ sư. Bà Thu không chỉ muốn chuyển giao tài sản một cách công bằng mà còn muốn đảm bảo các khoản thừa kế được sử dụng hiệu quả, hỗ trợ con cháu trong việc học hành và khởi nghiệp. Bà lo ngại việc chia tài sản trực tiếp có thể dẫn đến tranh chấp hoặc việc con cháu sử dụng tài sản không đúng mục đích. Bà đã tìm hiểu về các giải pháp bảo vệ tài sản gia tộc trên Gia Tộc Hub của Cú Thông Thái và đặc biệt quan tâm đến mô hình Quỹ Tín Thác. Bằng cách thiết lập một Quỹ Tín Thác gia đình, bà Thu có thể chuyển giao tài sản cho một bên thứ ba quản lý (Trustee) và quy định rõ ràng cách thức phân phối tài sản cho các con cháu theo từng mốc thời gian hoặc sự kiện cụ thể (ví dụ: cấp học bổng, hỗ trợ mua nhà). Điều này không chỉ giúp bà tối ưu hóa các nghĩa vụ thuế khi chuyển giao mà còn đảm bảo tầm nhìn và giá trị của gia đình được duy trì qua nhiều thế hệ, tránh được những rủi ro về thuế và quản lý tài sản mà việc thừa kế thông thường có thể gặp phải.

Hành Động Cụ Thể Cho Gia Đình Bạn: 3 Bước Bảo Vệ Tài Sản Liên Thế Hệ

Với những thay đổi từ Luật 109/2025 và bài học từ các gia tộc thành công, việc lập kế hoạch bảo vệ tài sản liên thế hệ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết. Dưới đây là 3 bước hành động cụ thể mà mỗi gia đình Việt Nam nên thực hiện ngay:

Kết Luận: Chìa Khóa Để Tài Sản Gia Tộc Vững Bền Cùng Thời Gian

Luật Thuế TNCN 109/2025 là một bước điều chỉnh quan trọng trong hệ thống thuế Việt Nam, và dù không phải là một sắc thuế thừa kế độc lập, nó vẫn tác động mạnh mẽ đến quá trình chuyển giao tài sản trong gia đình. Việc nhận thức rõ những thay đổi này và chủ động lập kế hoạch là chìa khóa để bảo vệ tài sản gia tộc khỏi sự 'ăn mòn' của thuế, đồng thời đảm bảo sự thịnh vượng bền vững cho các thế hệ mai sau. Đừng để sự thiếu hiểu biết biến tài sản tích lũy cả đời của ông bà thành gánh nặng cho con cháu. Hãy hành động ngay hôm nay để xây dựng một tương lai tài chính vững chắc cho gia đình bạn.

Tìm hiểu thêm về quản lý tài sản gia tộc tại vimo.cuthongthai.vn/tai-san/gia-toc.