Quỹ khẩn cấp là khoản tiền dự phòng dành cho các chi phí bất ngờ như mất việc, bệnh tật, sửa chữa lớn. 80% người Việt chưa có đủ quỹ này vì thiếu nhận thức về tầm quan trọng, quản lý tài chính yếu kém và chưa có kế hoạch cụ thể, khiến cuộc sống dễ rơi vào khó khăn khi biến cố xảy ra.

Chào bạn, tôi là Thanh — mẹ bỉm 27 tuổi và nỗi lo tương lai cho con

Chào bạn, tôi là Thanh, 27 tuổi, đang sống ở Cần Thơ. Nghe thì có vẻ còn trẻ, nhưng cuộc sống làm mẹ bỉm đầu tư như tôi thì không hề "dễ thở" chút nào đâu. Một tay tôi chăm con nhỏ, một tay tôi cố gắng theo dõi thị trường, tìm kiếm cơ hội đầu tư để vun vén cho tổ ấm nhỏ của mình. Chồng tôi thì đang làm việc cật lực để lo cho gia đình, và chúng tôi đang mong chờ thành viên thứ hai sắp chào đời.

Tôi mới tham gia thị trường tài chính được chưa đầy một năm, vẫn còn non nớt lắm. Phương pháp đầu tư yêu thích của tôi là DCA (Dollar-Cost Averaging) – cứ đều đặn hàng tháng, tôi trích một phần tiền để mua vào, không quá quan tâm đến những biến động ngắn hạn. Tôi hy vọng rằng theo thời gian, những hạt mầm tài chính nhỏ bé này sẽ nảy nở, đủ để tôi thực hiện ước mơ lớn nhất: tự do tài chính khi con tôi tròn 18 tuổi, đủ tiền cho con học hành đến nơi đến chốn, không phải lo nghĩ như ba mẹ chúng tôi ngày trước.

🦉 Cú nhận xét: Nỗi sợ lớn nhất của tôi là không đủ tiền cho con học. Áp lực này, tôi biết, không phải của riêng tôi mà là của rất nhiều bố mẹ trẻ ở Việt Nam. Chúng ta đang đứng trước "Khoảng Trống 20 Năm™" – giai đoạn con cái cần rất nhiều nguồn lực tài chính để phát triển.

Thế nhưng, hành trình này không phải lúc nào cũng trải hoa hồng. Có những lúc nhìn danh mục đầu tư "đỏ lòm", tim tôi cứ thắt lại. Những đêm khuya con ngủ say, tôi lại trằn trọc nhìn màn hình, tự hỏi liệu mình có đang đi đúng hướng không? Liệu tôi có đủ mạnh mẽ để bảo vệ gia đình khỏi những sóng gió bất ngờ của cuộc sống, hay chỉ là đang chạy theo những con số ảo ảnh trên sàn?

Cú sốc đầu tiên: Khi thị trường "giở chứng" và cuộc sống "trở mặt"

Tôi vẫn nhớ như in cái đợt đầu năm 2022, khi thị trường chứng khoán Việt Nam bắt đầu có dấu hiệu chao đảo. VN-Index từng có lúc chạm mốc trên 1.500 điểm, ai cũng hân hoan, nhưng rồi đột ngột quay đầu giảm sâu. Tôi, một người mới tập tành đầu tư, chưa kịp vui mừng thì đã thấy tài khoản của mình cứ "bay màu" dần. Cảm giác lo lắng cứ thế bủa vây.

Cùng thời điểm đó, cuộc sống gia đình tôi cũng gặp phải một cú sốc nhỏ. Con gái tôi bỗng dưng bị sốt cao liên tục, phải nhập viện theo dõi. Chi phí thuốc men, viện phí dù có bảo hiểm hỗ trợ nhưng vẫn là một khoản không nhỏ đối với gia đình trẻ như chúng tôi. Hồi đó, tôi mới giật mình nhận ra, dù có đang đầu tư để tương lai tốt đẹp hơn, nhưng nếu hiện tại không có một tấm lá chắn vững chắc, thì mọi kế hoạch đều có thể đổ vỡ.

Tôi nhìn quanh, thấy lãi suất tiết kiệm ở các ngân hàng cũng không còn hấp dẫn như trước. Tôi nhớ hồi đó, lãi suất kỳ hạn 6 tháng chỉ còn khoảng 5-6% / năm, trong khi lạm phát thì cứ âm thầm tăng lên, giá cả sinh hoạt như xăng dầu, thực phẩm cứ thế leo thang từng ngày. Cảm giác bất lực khi tiền cứ mất giá dần, mà lại không có sẵn một khoản dự phòng đủ lớn để đối phó với rủi ro, thật sự rất đáng sợ. Đó là lúc tôi hiểu rằng, tôi cần một "quỹ khẩn cấp".

Quỹ Khẩn Cấp là gì: Không chỉ là tiền, mà là bình yên trong tâm hồn

Trước đây, tôi nghĩ quỹ khẩn cấp chỉ đơn giản là một tài khoản tiết kiệm. Nhưng sau cú sốc đó, tôi mới thấm thía: quỹ khẩn cấp không chỉ là tiền mặt. Nó là sự bình yên trong tâm hồn, là tấm lưới an toàn giúp tôi không phải bán tháo những khoản đầu tư đang lỗ chỉ để lo cho những chi phí phát sinh bất ngờ. Nó là sự tự do để tôi có thể tập trung vào việc chăm sóc con cái, chứ không phải vật lộn với những lo toan cơm áo gạo tiền khi có biến cố.

Đối với một mẹ bỉm như tôi, quỹ khẩn cấp còn quan trọng hơn thế nữa. Nó là lời hứa với con rằng, dù cuộc đời có khó khăn đến mấy, con vẫn sẽ được bảo vệ, được chăm sóc đầy đủ. Nó là nền tảng vững chắc để tôi tiếp tục kiên trì với chiến lược DCA của mình, không bị dao động bởi những tin tức thị trường tiêu cực hay những cám dỗ "mua đáy bán đỉnh" đầy rủi ro.

🦉 Cú nhận xét: Quỹ khẩn cấp là phao cứu sinh tài chính, thường được khuyến nghị có giá trị bằng 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt thiết yếu. Nó giúp giảm áp lực khi bạn đối mặt với những sự kiện không mong muốn như mất việc, bệnh tật, hoặc sửa chữa nhà cửa đột xuất.

Tôi bắt đầu đọc nhiều hơn về quỹ khẩn cấp, tìm hiểu cách các chuyên gia tài chính định nghĩa và khuyến nghị. Hầu hết đều nói rằng bạn nên có ít nhất 3 đến 6 tháng chi phí sinh hoạt thiết yếu trong quỹ này. Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng để thực hiện được lại là cả một quá trình.

Vì sao 80% người Việt thiếu? Góc nhìn từ một mẹ bỉm

Sau khi tự mình trải nghiệm và tìm hiểu, tôi bắt đầu nhìn nhận vấn đề quỹ khẩn cấp ở góc độ rộng hơn, qua những người xung quanh tôi. Tôi nhận ra, con số 80% người Việt không có đủ quỹ khẩn cấp mà các chuyên gia thường nói đến, thật sự không hề nói quá. Từ những người bạn làm công ăn lương, đến cả những cô chú buôn bán nhỏ ở chợ Cần Thơ, ai cũng có những khó khăn riêng.

Có lẽ, lý do đầu tiên là tư duy "kiếm được bao nhiêu tiêu bấy nhiêu". Ở Việt Nam, chúng ta thường có xu hướng chi tiêu cho hiện tại, cho những trải nghiệm và niềm vui tức thời. Mua sắm quần áo mới, đi ăn nhà hàng sang trọng, hay thậm chí là đầu tư theo phong trào mà không tính toán kỹ lưỡng. Đặc biệt, với sự phát triển của các nền tảng thương mại điện tử, việc "chốt đơn" trở nên quá dễ dàng, khiến nhiều người cứ thế tiêu hết lương mà quên mất ngày mai.

Thứ hai, nhiều người bị cuốn vào "FOMO" (Fear Of Missing Out) – sợ bỏ lỡ cơ hội đầu tư. Nhất là trong những giai đoạn thị trường sôi động, mọi người đổ xô đi mua cổ phiếu, đất đai, hay tiền số, với hy vọng làm giàu nhanh chóng. Họ dồn hết tiền tiết kiệm, thậm chí vay mượn để đầu tư, mà quên đi việc phải có một "đệm" tài chính vững chắc trước khi tham gia cuộc chơi nhiều rủi ro này. Khi thị trường "quay xe", nhiều người mới tá hỏa vì không có tiền để xoay sở.

Thứ ba, áp lực cuộc sống ở Việt Nam thật sự rất lớn. Nhiều gia đình trẻ như chúng tôi đang phải gánh chịu "Sandwich Score™" – vừa phải nuôi con nhỏ, vừa phải lo lắng, hỗ trợ cho cha mẹ già. Hai đầu đều cần tiền, khiến việc tiết kiệm cho bản thân trở nên vô cùng khó khăn. Rồi còn những khoản chi phí bất ngờ khác: con ốm, xe hỏng, nhà cửa cần sửa chữa… Tiền cứ thế "đội nón ra đi" mà không kịp tích lũy.

Hành trình "lấp đầy" quỹ khẩn cấp của tôi: Từ con số 0 đến an tâm

Sau cú sốc và những trăn trở, tôi quyết tâm phải thay đổi. Tôi bắt đầu hành trình xây dựng quỹ khẩn cấp của riêng mình. Đây là những bước tôi đã thực hiện, dù biết là không dễ dàng gì đối với một mẹ bỉm:

Hành trình này không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có những tháng, chi phí phát sinh nhiều hơn dự kiến, tôi phải "bù lỗ" vào quỹ khẩn cấp. Có những lúc, nhìn bạn bè khoe lợi nhuận từ những mã cổ phiếu "hot", tôi cũng có chút chạnh lòng. Nhưng rồi, tôi lại nghĩ đến con, đến tương lai của con, và động lực lại trở về. Mỗi khi thấy số dư trong quỹ khẩn cấp tăng lên một chút, tôi lại cảm thấy an tâm hơn rất nhiều. Giống như mình đang xây từng viên gạch cho một ngôi nhà vững chãi vậy.

"Ma Trận Dòng Tiền CTT™" đã giúp tôi nhìn rõ bức tranh tài chính

Trong quá trình xây dựng quỹ khẩn cấp, tôi đã tìm đến nhiều công cụ hỗ trợ. Một trong số đó mà tôi thấy hiệu quả và dễ dùng nhất là "Ma Trận Dòng Tiền CTT™" của Cú Thông Thái. Ban đầu, tôi khá loay hoay vì không biết mình chi tiêu cụ thể vào những khoản nào, tiền "rơi vãi" đi đâu. Nhưng khi dùng Ma Trận Dòng Tiền, mọi thứ trở nên rõ ràng hơn rất nhiều.

Tôi chỉ cần nhập các khoản thu nhập của mình (lương của hai vợ chồng, thu nhập từ đầu tư nhỏ lẻ) và tất cả các khoản chi tiêu (thiết yếu, không thiết yếu) vào Ma Trận. Công cụ này giúp tôi phân loại chi tiêu, và quan trọng nhất là nó chỉ ra "những lỗ hổng" trong dòng tiền của tôi. Ví dụ, tôi đã rất bất ngờ khi thấy khoản chi cho "ăn vặt và cà phê" hàng tháng lại cao hơn tôi tưởng tượng rất nhiều. Hay những khoản mua sắm nhỏ nhặt trên mạng cứ tưởng không đáng kể, nhưng cộng dồn lại thì thành một con số đáng giật mình.

🦉 Cú nhận xét: Việc minh bạch hóa dòng tiền là bước đầu tiên và quan trọng nhất để kiểm soát tài chính cá nhân. "Ma Trận Dòng Tiền CTT™" giúp bạn nhìn thấy rõ tiền của mình đang đi đâu, về đâu, từ đó đưa ra quyết định chi tiêu và tiết kiệm hợp lý hơn.

Nhờ Ma Trận Dòng Tiền CTT™, tôi đã biết chính xác mình cần cắt giảm ở đâu để có thể trích một phần tiền cố định vào quỹ khẩn cấp hàng tháng. Tôi cũng xác định được mục tiêu cụ thể: cần bao nhiêu tiền để đạt được 6 tháng chi phí sinh hoạt. Nhìn vào biểu đồ và con số mà Ma Trận Dòng Tiền hiển thị, tôi cảm thấy có động lực hơn rất nhiều, và việc quản lý tài chính không còn là một gánh nặng mơ hồ nữa.

Bạn có thể tự kiểm tra dòng tiền của mình ngay để xây dựng quỹ khẩn cấp. Chỉ cần dành ra vài phút nhập liệu, bạn sẽ có cái nhìn tổng quan về tài chính của mình và biết cần phải làm gì tiếp theo.

Lời nhắn gửi từ một mẹ bỉm: Đừng để con bạn phải chịu thiệt thòi

Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi thấy mình đã trưởng thành hơn rất nhiều trong cách quản lý tài chính. Từ một mẹ bỉm chỉ biết "đầu tư theo cảm tính" và lo lắng, giờ đây tôi đã có một kế hoạch rõ ràng, với quỹ khẩn cấp vững vàng làm nền tảng. Tôi hiểu rằng, việc xây dựng quỹ khẩn cấp không phải là việc "có thì tốt, không có cũng không sao", mà là một việc phải làm, đặc biệt là khi bạn đã có gia đình và những đứa con nhỏ.

Đừng để những biến cố bất ngờ của cuộc sống khiến bạn phải hối tiếc. Đừng để nỗi lo tài chính cướp đi sự bình yên của bạn và gia đình. Hãy bắt đầu xây dựng quỹ khẩn cấp ngay hôm nay, dù chỉ là những khoản nhỏ nhất. Bạn sẽ thấy, khoản tiền đó không chỉ bảo vệ tài chính của bạn, mà còn bảo vệ cả tinh thần, giúp bạn tự tin hơn rất nhiều trên con đường hướng tới ước mơ tự do tài chính.

Với tôi, mục tiêu tự do tài chính khi con tròn 18 tuổi vẫn còn xa lắm, nhưng ít nhất, tôi biết mình đang đi đúng hướng. Tôi đã có một lá chắn, một tấm áo giáp để bảo vệ con khỏi những sóng gió đầu đời. Đó là điều mà một người mẹ như tôi, luôn mong muốn nhất.

Tìm hiểu thêm về quản lý tài sản cá nhân và gia đình tại cuthongthai.vn.